Bản Tin về Diễn Biến xung quanh Đàm Phán Bộ Quy Tắc Ứng Xử trên Biển Đông Tháng 3/2018

Viết bản tin: Lục Minh Tuấn

Nguồn tin: South China Sea News và Lục Minh Tuấn

Dự án Đại Sự Ký Biển Đông, ngày 2 tháng 4 năm 2018

woody_1_25_18_r1c1_wm
Ảnh vệ tinh toàn cảnh đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa ngày 25/01/2018, với căn cứ quân sự đang được hoàn thiện. Nguồn: CSIS/AMTI.

>> Đọc bản PDF tại Lục Minh Tuấn et al._Bản tin COC tháng 3 năm 2018

Tháng 3/2018 là thời điểm các nước ASEAN và Trung Quốc lựa chọn để bắt đầu thảo luận các nội dung thực chất trong Bộ Quy tắc Ứng xử trên Biển Đông (COC), dựa trên bản Dự thảo khung được Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN – Trung Quốc thông qua vào tháng 8/2017[1]. Phía Trung Quốc đã có những động thái nhằm phát huy tối đa áp lực lên phía ASEAN trên bàn đàm phán thông qua một loạt các hoạt động đa lĩnh vực nhưng đơn phương trên Biển Đông. Phía các nước ASEAN với chiến lược “cân bằng – đối trọng” cũng đã nhanh chóng thực hiện những bước đi ngoại giao nhằm gia tăng kết nối với các cường quốc có cùng “mẫu số chung” về lợi ích hàng hải và hàng không ở Biển Đông, nhằm nâng cao vị thế của khối này trước các áp lực đơn phương từ phía Trung Quốc.

Tuy nhiên, với cách phân tích vấn đề dựa trên hai cấp độ: (1) phân tích quan điểm chính thức cùng hành động thực tiễn của các quốc gia để làm rõ tính quyết đoán trong lập trường của Trung Quốc và sự đa dạng về quan điểm trong lập trường của ASEAN và (2) phân tích quan điểm của các chuyên gia nghiên cứu tình hình Biển Đông về triển vọng đồng thuận đối với các điều khoản thực chất trong COC, có thể nhận thấy hiệu quả khác nhau từ các nỗ lực của cả hai phía Trung Quốc và ASEAN và khả năng đạt đồng thuận về các điều khoản có nội dung thực chất trong COC vẫn còn rất thấp.

Trung Quốc vẫn duy trì cách tiếp cận nước đôi ngay sau thời điểm bắt đầu đàm phán thực chất COC

Cuộc họp lần thứ 23 của Nhóm công tác chung ASEAN – Trung Quốc (JWG) về việc thực thi Tuyên bố Ứng xử của các bên trên Biển Đông (DoC) được tiến hành trong hai ngày 1 và 2/03/2018 tại Nha Trang, Việt Nam. Nhận định về sự kiện này, người phát ngôn Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Lục Khảng trong cuộc họp báo ngày 28/2 cho biết các bên liên quan sẽ trao đổi quan điểm về việc thực thi Tuyên bố về ứng xử của các bên tại Biển Đông (DOC), xúc tiến hợp tác trên biển, và tham vấn Bộ quy tắc Ứng xử trên Biển Đông (COC). Nhờ những nỗ lực chung của cả hai phía Trung Quốc và ASEAN mà tình hình Biển Đông mới đạt được những bước tiến như hiện nay – ông Lục nhấn mạnh[2].

Quan điểm ngoại giao của phía Trung Quốc về đàm phán COC trong tháng 3/2018 không nhắc gì đến những khó khăn và bất đồng từ nhiều nước ASEAN, và chỉ nhắc đến “những nỗ lực chung” từ cả hai phía cùng “những bước tiến triển” mang tính tốt đẹp. Trung Quốc cũng rất hạn chế nhắc đến các nội dung cụ thể trong “những nỗ lực chung” đó. Mặc dù thể hiện sự ủng hộ nền tảng “những nỗ lực chung”, Trung Quốc vẫn tăng cường các hoạt động nhằm đơn phương thay đổi hiện trạng của Biển Đông như: sáng kiến xây dựng công viên hàng hải Nam Trung Hoa (ngày 6/3)[3], điều chỉnh lệnh cấm đánh bắt cá thường niên tại Biển Đông[4], ngăn cản Việt Nam khai thác dầu khí ở lô Cá Rồng Đỏ mà Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông (ngày 23/3)[5] (mặc dù trong cùng ngày 23/3 người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Doanh đã phủ nhận thông tin này[6]) và bước đầu hoàn thành các thỏa thuận xây dựng các khu vực khai thác chung song phương trên Biển Đông với Philippines (21/3)[7]. Cuộc tập trận phối hợp hai binh chủng không quân[8] – hải quân[9] của Trung Quốc trên Biển Đông vào cuối tháng 3/2018 được đánh giá là quy mô nhất từ trước đến nay cũng đã tạo ra sự đe dọa với các bên còn lại trong khu vực. Như vậy, rõ ràng Trung Quốc trong tháng 3/2018 (thời điểm bắt đầu đàm phán thực chất COC) vẫn giữ cách “tiếp cận nước đôi” : vừa tuyên bố ủng hộ “các nỗ lực chung”, vừa đơn phương tiến hành kiểm soát các hoạt động trong khuôn khổ “hợp tác chung” đang được đàm phán cụ thể hơn trong COC như đánh bắt cá, khai thác dầu khí và bảo vệ môi trường sinh thái chung trên Biển Đông.

Sự nhấn mạnh các trọng tâm trong đàm phán COC từ phía ASEAN

Trong khi về phía ASEAN và các cường quốc liên quan, thông điệp ngoại giao về các nội dung trọng tâm mà các nước này yêu cầu trong COC được thể hiện rất rõ. Tại Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN – Úc (17 – 18/3/2018), các nước đã ra tuyên bố chung nhấn mạnh tầm quan trọng của nội dung “phi quân sự hóa” trong COC, kêu gọi các bên tự kiềm chế và tránh leo thang căng thẳng trên Biển Đông[10]. Bên lề Hội nghị, Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull nhấn mạnh việc đảm bảo tự do hàng hải và tự do hàng không trên Biển Đông. Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long – với tư cách quốc gia đang đóng vai trò Chủ tịch ASEAN – ghi nhận sự liên đới chặt chẽ của vấn đề Biển Đông với cả khối ASEAN vì quy mô ảnh hưởng của Biển Đông không chỉ trong phạm vi các quốc gia có tranh chấp chủ quyền trực tiếp mà còn liên quan đến cả khu vực[11].Còn Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Ryamizard Ryacudu cũng nhân dịp này muốn kêu gọi các nước ASEAN cùng tuần tra chung trên Biển Đông[12].Sự vận động mới nhất của Indonesia nhằm vào kế hoạch “tuần tra chung” trên Biển Đông (mặc dù Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh đã bày tỏ thiện chí với đề xuất này một cách không chính thức vào ngày 18/3[13]) là một diễn biến có tính chất phức tạp. Đây cũng là những nội dung quan trọng trong COC mà phía Trung Quốc thường tránh đề cập trực tiếp.

Tuy nhiên, phía các nước ASEAN gần đây cũng thể hiện sự “tự kiềm chế” khi vẫn tránh không trực tiếp nhắc đến Trung Quốc trong các văn bản thể hiện sự quan ngại chung về tình hình trên Biển Đông, từ Thông cáo báo chí của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao (6/2/2018) (điều 10, 11)[14] cho đến Tuyên bố chung ASEAN – Úc (18/3) (điều 9)[15]. Có thể nói, dù cho ASEAN đã đạt đồng thuận trong việc thể hiện quan ngại về vấn đề Biển Đông, nhưng vẫn duy trì quan điểm truyền thống của cả khối nhằm hạn chế làm phức tạp thêm tình hình.

Lập trường này của ASEAN cũng phù hợp với phương thức “tiến chậm mà chắc” của Việt Nam trên Biển Đông. Cuối tháng 2/2018, đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ, ông Tôn Sinh Thành cho biết: “Tình hình ở Biển Đông vẫn còn đang phức tạp. Có những phát triển tích cực, đặc biệt với khuôn khổ COC đã và đang được Trung Quốc và ASEAN thông qua, cam kết tiến hành đi vào đàm phán.”. Ông cũng nói thêm ”Hà Nội luôn coi trọng các nước láng giềng, đặc biệt là các nước láng giềng lớn như Trung Quốc.” Việt Nam và Trung Quốc đang có mối quan hệ kinh tế chặt chẽ, “chúng tôi không nên làm vấn đề này trở nên phức tạp hơn”[16]. Trong cả hai văn bản quan trọng được phía Việt Nam ký kết trong tháng 3/2018 là Tuyên bố chung Việt Nam – Ấn Độ (4/3) và Tuyên bố chung về thiết lập Đối tác Chiến lược Việt Nam – Úc (15/3)[17], các nội dung về Biển Đông chỉ giới hạn ở quan điểm kêu gọi các bên tuân thủ luật pháp quốc tế.

Trên thực địa, Việt Nam đã có nhiều bước tiến mới. Trả lời phỏng vấn của truyền thông, Chủ Nhiệm Uỷ Ban Biên Giới Quốc Gia Lê Hoài Trung cho biết năm 2017, Việt Nam đã duy trì và thúc đẩy các cơ chế đàm phán về vấn đề trên biển bao gồm 01 cuộc gặp hai Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng đoàn đàm phán cấp Chính phủ về biên giới lãnh thổ Việt Nam – Trung Quốc (tháng 3/2017), 03 cuộc đàm phán và 04 cuộc gặp không chính thức của 03 Nhóm công tác về vấn đề trên biển Việt Nam – Trung Quốc[18]. Điều này chứng tỏ quyết tâm cao độ của Việt Nam trên thực địa nhằm giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền biển đảo bằng cơ chế đối thoại pháp lý với Trung Quốc. Ngày 21/3, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam có thêm đề xuất xây dựng “Nhà Đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam” trên Trường Sa[19] vừa hỗ trợ đời sống cho người dân trên các đảo, vừa giúp khẳng định chủ quyền một cách hòa bình. Việt Nam cũng là quốc gia có nhiều hoạt động trên thực địa ở các điểm chiếm đóng trên Biển Đông, theo như công bố ảnh vệ tinh của Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI – thuộc Trung tâm nghiên cứu CSIS, Mỹ) vào đầu tháng 3/2018 (ngay trước chuyến thăm của hạm đội tàu USS Carl Vinson)[20]. Về mặt đối ngoại, ngày 4/3, Chủ tịch nước Việt Nam Trần Đại Quang sang thăm Ấn Độ, ngày 5/3, hạm đội tàu sân bay USS Carl Vinson của Mỹ lần đầu tiên cập cảng Đà Nẵng, ngày 15/3, Thủ tướng Việt Nam đến thăm Úc và nâng tầm quan hệ Đối tác Chiến lược – ba sự kiện diễn ra gần như liên tục đã nhanh chóng tạo nên dư luận quan ngại từ phía Trung Quốc về khả năng Việt Nam ngả về khối “tứ cường Mỹ – Nhật – Ấn – Úc”[21] nhằm gia tăng thế đối trọng với Trung Quốc trên Biển Đông. Tuy nhiên, các chuyến thăm của Ngoại trưởng Nga đến Việt Nam (ngày 21/3), của Tổng thống Hàn Quốc đến ngay sau đó (ngày 22/3), và chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (25/3) đã khẳng định chính sách “đa phương hóa, đa dạng hóa” của Việt Nam trong quan hệ quốc tế nói chung và vấn đề Biển Đông nói riêng – duy trì thế đối trọng với những áp lực gia tăng từ phía Trung Quốc.

Đề xuất từ các học giả

Ngay từ bản Dự thảo khung COC (tháng 8/2017), học giả Ian Storey (nghiên cứu viên cấp cao chương trình Nghiên cứu Đông Nam Á Đương đại, Viện Nghiên cứu Đông Nam Á – Viện Yusof Ishak, Singapore) đã nhấn mạnh ba nội dung quan trọng đang bị để ngỏ trong dự thảo: (i) tính ràng buộc pháp lý, (ii) phạm vi địa lý áp dụng COC và (iii) các biện pháp thực thi và cơ quan phán xử[22]. Điều này chứng tỏ những áp lực từ phía Trung Quốc đã tỏ ra hiệu quả trên bàn đàm phán. Ian Storey cũng cho rằng Trung Quốc đang vận động để COC thông qua quy chế ngăn cấm các cuộc tập trận trong phạm vi 200 hải lý của các quốc gia ven biển mà không được sự cho phép của các nước này[23] – một điều khoản sẽ hạn chế rất lớn sự hiện diện quân sự của Mỹ và các đồng minh ở Thái Bình Dương. Nhìn rộng hơn, PGS.TS Nguyễn Hồng Thao (Học Viện Ngoại giao, Việt Nam) nhận định phía Trung Quốc đang cố gắng sử dụng việc đàm phán COC như một công cụ để tách biệt hẳn ảnh hưởng của các cường quốc khác ở bên ngoài khu vực muốn can dự vào Biển Đông[24].

Mặc dù rất khó xảy ra, nhưng sự hạn chế các hoạt động FONOPS của Mỹ và đồng minh theo kịch bản trên vẫn sẽ khiến tình hình trở nên phức tạp hơn vì buộc các bên còn trên Biển Đông phải chủ động gia tăng hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng tại các thực thể mỗi bên đang chiếm đóng để “tự phòng vệ” – theo Swee Lean Collin Koh (nhà nghiên cứu thuộc Chương trình An ninh Biển, Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, Đại học Công nghệ Nam Dương, Singapore). Collin Koh nhận định vấn đề COC đã kết thúc giai đoạn nồng ấm trong quan hệ Trung Quốc – ASEAN, đặc biệt xấu đi kể từ sau Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN vừa qua (tháng 2/2018)[25]. Trên thực tế giới chuyên gia đã căn cứ vào những hình ảnh vệ tinh chụp các căn cứ quân sự đang được Trung Quốc xây dựng kiên cố ở Trường Sa và Hoàng Sa để cho rằng Bắc Kinh đang tiến hành chiến lược ‘tằm ăn dâu’, đặt sự việc vào thế đã rồi để buộc các nước khác phải chấp nhận thực tế theo ý đồ của Trung Quốc[26].

Với nền tảng lập trường của hai phía ASEAN và Trung Quốc vẫn còn quá khác biệt, giám đốc Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) Gregory Poling cho rằng cả ASEAN và Trung Quốc cần phải mất thêm khoảng 20 năm nữa để có được Bộ quy tắc Ứng xử trên Biển Đông mang tính ràng buộc. Theo ông G. Poling, không có dấu hiệu gì chứng tỏ Trung Quốc muốn đàm phán một cách nghiêm túc và họ vẫn tiếp tục quân sự hóa khu vực để giành lợi thế nếu các nước không duy trì các hành động cụ thể trên Biển Đông[27]. Do đó, các nước ASEAN nên có những cải cách phù hợp để có thể gia tăng đồng thuận nội khối trong quá trình đàm phán với Trung Quốc. Về vấn đề này, chuyên gia Richard Javad Heydarian (Đại học De La Salle, Philippines) đưa ra đề nghị áp dụng phương thức chấp nhận ngoại lệ trong ASEAN (công thức A-X), hoặc phương thức đồng thuận đa số của EU, hoặc chủ nghĩa tối thiểu (minilateralism) để hạn chế tối đa khả năng Trung Quốc dùng ảnh hưởng của mình để tác động lên thiểu số các nước trong ASEAN nhằm phủ quyết các hành động chung của khối (dựa trên nguyên tắc Đồng thuận ASEAN)[28]. Công thức A-X cũng được đề xuất trước đó bởi Giáo sư Ralf Emmers (RSIS)[29].

Để giảm sự khác biệt giữa các bên trong đàm phán COC, nhiều học giả đã đề xuất thêm các biện pháp khác nhau. Chuyên gia Collin Koh cho rằng cần phải thống nhất những bất đồng trong việc định nghĩa mỗi vấn đề trong COC (thế nào là quân sự hóa, ràng buộc pháp lý, phạm vi của COC, khả năng tham gia của các nước bên ngoài, hành vi tự vệ)[30] nhằm hóa giải các mâu thuẫn do mỗi bên có cách hiểu khác nhau trong đàm phán. Thậm chí, có thể nhìn nhận việc đàm phán COC như một diễn đàn nơi các bên đối thoại với nhau, hơn là một giải pháp có hiệu quả trên thực tế – theo PGS.TS. Nguyễn Hồng Thao (Học viện Ngoại giao Việt Nam). Ông Nguyễn Hồng Thao cũng khẳng định Việt Nam (thành viên tích cực trong vấn đề Biển Đông) và Singapore (quốc gia Chủ tịch ASEAN 2018) sẽ cùng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đàm phán COC trong năm nay[31].

Định hướng xây dựng COC như một cơ chế quản lý xung đột cũng là quan điểm được các đại biểu tại Hội thảo Quốc tế về Biển Đông lần thứ 9 (tổ chức tại Tp.HCM tháng 11/2017) nhất trí[32]. Trong Hội thảo này, nhiều vấn đề trọng tâm trọng Bộ Quy tắc COC đã được đưa ra bàn luận: (i) Về mục đích của COC; (ii) Về vai trò của ASEAN trong tiến trình xây dựng COC, (iii) Về giá trị pháp lý của COC, (iv) Về các điều khoản thực chất (như làm rõ nguyên tắc “tự kiềm chế”, duy trì nguyên trạng, “giảm tính sẵn sàng chiến đấu”, điều chỉnh hoạt động các lực lượng chấp pháp trên biển v.v.). Tranh luận tại Hội thảo cho thấy tiến trình đàm phán nội dung thực chất của COC sẽ lâu dài và khó khăn bởi rất nhiều vấn đề các bên có quan điểm cách xa nhau. Vì vậy, nhiều học giả đề nghị các quốc gia nên giành ưu tiên cho những vấn đề cấp bách nhưng ít nhạy cảm về chủ quyền như hợp tác đánh bắt cá và bảo vệ môi trường, nhằm từng bước xây dựng nền tảng hình thành một nhận thức chung về mục tiêu xây dựng vùng biển hòa bình, ổn định[33].

Về lĩnh vực hợp tác nghề cá và bảo vệ môi trường, một nhóm chuyên gia của Trung tâm CSIS đã đưa ra Đề án Quản lý Ngư nghiệp và Hợp tác về Môi trường ở Biển Đông. Trong đó họ đề xuất việc phân định các khu vực quản lý tạm thời (không có giá trị phân định chủ quyền), tách biệt vấn đề quản lý ngư nghiệp và hợp tác môi trường khỏi các vấn đề chủ quyền nhằm tạo ra “mẫu số chung” của tất cả các bên đàm phán[34]. Tuy nhiên, đề xuất này có nhiều nội dung không phù hợp với Phán quyết của Toàn Trọng tài Biển Đông ngày 12/7/2016. Cụ thể là hai nội dung trong Phán quyết: (i) một số thực thể địa lý chìm ở triều cao mà Trung Quốc đang chiếm đóng ở Trường Sa thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, và sự chiếm đóng của Trung Quốc là bất hợp pháp (ii) nhiều thực thể do Trung Quốc chiếm đóng chìm ở triều cao nên chỉ được hưởng quy chế vùng an toàn tối đa 500m[35]. Trong khi đó, Đề án lại quay về quan niệm “gác tranh chấp, cùng quản lý” (tiền đề cho chủ trương “gác tranh chấp, cùng khai thác” mà phía Trung Quốc vẫn đang tiến hành) khi (i) tạm thời vẫn chấp nhận sự chiếm đóng của Trung Quốc trên thực địa và (ii) các thực thể địa lý chìm ở triều cao do Trung Quốc chiếm đóng vẫn có quy chế quản lý 12 hải lý (nếu chồng lấn sẽ dùng trung tuyến phân định). Cả 2 ý trên đều phù hợp với chủ trương duy trì “tình trạng thực địa mới có lợi cho Trung Quốc” thay vì phải tôn trọng nguyên trạng (status-quo) với tinh thần “tự kiềm chế” quy định tại điều 5 của Tuyên bố DOC. Đề án Quản lý Ngư nghiệp và Hợp tác về Môi trường ở biển Đông của CSIS vì vậy vẫn gây nhiều tranh cãi.

Tựu chung lại, cả khối ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng mặc dù đã đưa ra quan ngại chung về Biển Đông, nhưng vẫn duy trì các phát ngôn mang tính truyền thống về vấn đề này. Ngay cả khi các cuộc đàm phán thực chất đang diễn ra, sự “tự kiềm chế” cùng với cách tiếp cận khá dàn trải do tiếp cận từ nhiều quan điểm khác nhau vẫn được duy trì khiến cho các nước ASEAN khó có thể đạt được một mức độ đồng thuận đủ để có thể thống nhất nội khối nhiều nội dung quan trọng trong đàm phán COC với Trung Quốc. Đây là một thực tế khó khăn cho Việt Nam dù cho Việt Nam là quốc gia đang có nhiều hoạt động trên thực địa và đã tận dụng được sự hậu thuẫn từ khối ASEAN và các cường quốc liên quan để đối trọng với Trung Quốc trên bàn đàm phán COC. Do đó, ASEAN cần có những bước cải tổ về phương thức hoạt động một cách thực tế hơn để có thể gia tăng khả năng đồng thuận trong tiến trình đàm phán tiếp theo về Bộ Quy tắc Ứng xử COC với Trung Quốc.

———-

Lục Minh Tuấn là thạc sỹ chuyên ngành Quan hệ quốc tế hiện đang công tác tại Đại Khoa học Xã hội & Nhân văn TP Hồ Chí Minh, và là cộng tác viên Dự án Đại Sự Ký Biển Đông.

Nhóm South China Sea News là một nhóm tình nguyện, phi lợi nhuận truyền thông quốc tế về Biển Đông trên mạng xã hội và là một đối tác cung cấp thông tin Biển Đông trên báo chí quốc tế cho Dự án Đại Sự Ký Biển Đông. Có thể theo dõi nhóm tại https://twitter.com/SCS_news

———-

Chú thích 

[1] Ian Storey (2017), “Assessing the ASEAN-China Framework for the Code of Conduct for the South China Sea”, ISEAS Perspective 2017, No. 62: https://www.iseas.edu.sg/images/pdf/ISEAS_Perspective_2017_62.pdf (truy cập ngày 18/03/2018)

Bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Phúc Thiện và Huệ Việt: https://daisukybiendong.wordpress.com/2017/08/24/danh-gia-ban-khung-cua-asean-va-trung-quoc-ve-bo-quy-tac-ung-xu-tren-bien-dong/ (truy cập ngày 02/04/2018)

[2] Ministry of Foreign Affairs, the People’s Republic of China (2018), “Foreign Ministry Spokesperson Lu Kang’s Regular Press Conference on February 28, 2018”: http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/xwfw_665399/s2510_665401/2511_665403/t1538362.shtml (truy cập ngày 19/03/2018)

[3]Li Ruohan (2018), “South China Sea marine park proposed”, Global Times: http://www.globaltimes.cn/content/1092124.shtml (truy cập ngày 15/03/2018)

[4] Vo Hai (2018), “Vietnamese fishing group caught up in row over Chinese ban in East Sea”, VN-Express International: https://e.vnexpress.net/news/news/vietnamese-fishing-group-caught-up-in-row-over-chinese-ban-in-east-sea-3728074.html (truy cập ngày 28/03/2018)

[5] James Pearson, Henning Gloystein (2018), “Vietnam halts South China Sea oil drilling project under pressure from Beijing”, Reuters: https://www.reuters.com/article/us-southchinasea-vietnam/vietnam-halts-south-china-sea-oil-drilling-project-under-pressure-from-beijing-idUSKBN1GZ0JN (truy cập ngày 25/03/2018)

[6] Ministry of Foreign Affairs, the People’s Republic of China (2018), “Foreign Ministry Spokesperson Hua Chunying’s Regular Press Conference on March 23, 2018”: http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/xwfw_665399/s2510_665401/2511_665403/t1545062.shtml (truy cập ngày 25/03/2018)

[7]Ben Blanchard (2018), “China says to have ‘prudent’ oil exploration with Philippines”, Reuters: https://www.reuters.com/article/us-china-philippines/china-says-to-have-prudent-oil-exploration-with-philippines-idUSKBN1GX1WO?il=0 (truy cập ngày 24/03/2018)

[8]Choi Chi-yuk (2018), “Chinese air force holds drills over South China Sea, Western Pacific in ‘preparation for war’”, South China Morning Post: http://www.scmp.com/news/china/diplomacy-defence/article/2138792/chinese-air-force-jets-bombers-drill-over-south-china (truy cập ngày 28/03/2018)

[9]Li Jiayao (2018), “PLA Navy to exercise in South China Sea”, China Military Online: http://english.chinamil.com.cn/view/2018-03/25/content_7982607.htm (truy cập ngày 28/03/2018)

[10] Australian Associated Press (2018), “Talks to start on new South China Sea code”: http://www.news.com.au/national/breaking-news/talks-to-start-on-new-south-china-sea-code/news-story/7619243d49c61a3f35cc6cbe0f0adb2f (truy cập ngày 21/03/2018)

[11] Primrose Riordan (2018), “ASEAN summit: South China Sea dispute affects all members, Lee warns”, The Australian: https://www.theaustralian.com.au/news/asean-summit-south-china-sea-dispute-affects-all-members-lee-warns/news-story/d19c2c52043b3dbd5740a93ca82b9445 (truy cập ngày 21/03/2018)

[12] Fergus Jensen (2018), “Indonesia pushes for Southeast Asian patrols of disputed waters”, Reuters:

https://www.reuters.com/article/us-australia-indonesia-politics/indonesia-pushes-for-southeast-asian-patrols-of-disputed-waters-idUSKCN1GS0CL (truy cập ngày 27/03/2018)

[13] Đà Trang – Nhật Đăng (2018), “Phó thủ tướng Phạm Bình Minh hoan nghênh trách nhiệm tuần tra Biển Đông”, Tuổi Trẻ Online: https://tuoitre.vn/pho-thu-tuong-pham-binh-minh-hoan-nghenh-trach-nhiem-tuan-tra-bien-dong-2018031814375681.htm (truy cập ngày 28/03/2018)

[14] Press Statement by the Chairman of the

Asean foreign ministers’ retreat (2018): http://asean.org/storage/2018/02/Press-Statement-by-the-Chairman-of-the-ASEAN-Foreign-Ministers-Retreat-clean.pdf (truy cập ngày 26/03/2018)

[15]Joint Statement of the ASEAN-Australia Special Summit:

The Sydney Declaration (2018) https://aseanaustralia.pmc.gov.au/Declaration (truy cập ngày 24/03/2018)

[16] Diligent Media Corporation Ltd. (2018), “Situation in South China Sea is complicated, but COC is a positive step, says Vietnam envoy”: http://www.dnaindia.com/world/report-situation-in-south-china-sea-is-complicated-but-COC-is-a-positive-step-says-vietnam-envoy-2589147 (truy cập ngày 29/03/2018)

[17]Tuyên bố chung về thiết lập Đối tác chiến lược Việt Nam – Australia (2018): http://baoquocte.vn/tuyen-bo-chung-ve-thiet-lap-doi-tac-chien-luoc-viet-nam-australia-67769.html (truy cập ngày 27/03/2018)

[18] T.M (2018), “Công tác biên giới lãnh thổ năm 2017 và phương hướng năm 2018”, Infonet: http://infonet.vn/cong-tac-bien-gioi-lanh-tho-nam-2017-va-phuong-huong-nam-2018-post255578.info (truy cập ngày 20/03/2018)

[19] BT (2018), “Xây dựng ‘Nhà Đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam’ tại Trường Sa”, VGP News: http://baochinhphu.vn/Bien-Viet-Nam/Xay-dung-Nha-Dai-doan-ket-cac-dan-toc-Viet-Nam-tai-Truong-Sa/332216.vgp (truy cập ngày 26/03/2018)

[20] Asia Maritime Transparency Initiative (2018), “VietNam Island Tracker”, Center for Strategic and International Studies: https://amti.csis.org/island-tracker/vietnam/#Vietnamese (truy cập ngày 20/03/2018)

[21] James Massola (2018), “Vietnam PM Nguyen Xuan Phuc backs stronger defence ties with Australia”, The Sydney Morning Herald: https://www.smh.com.au/world/asia/vietnam-pm-nguyen-xuan-phuc-backs-stronger-defence-ties-with-australia-20180313-p4z43m.html (truy cập ngày 20/03/2018)

[22] Ian Storey (2017), “Assessing the ASEAN-China Framework for the Code of Conduct for the South China Sea”, ISEAS Perspective 2017, No. 62: https://www.iseas.edu.sg/images/pdf/ISEAS_Perspective_2017_62.pdf (truy cập ngày 21/03/2018)

[23] “Decades of optimism about China’s rise have been discarded”, The Economist : https://www.economist.com/news/briefing/21737558-clear-thinking-and-united-front-are-needed-they-may-not-be-forthcoming-decades (truy cập ngày 20/03/2018)

[24] Nguyễn Hồng Thao – Tôn Nữ Thanh Bình (2018), “Perspectives on the South China Sea Dispute in 2018”, Maritime Awareness Project: http://maritimeawarenessproject.org/2018/03/08/perspectives-on-the-south-china-sea-dispute-in-2018/ (truy cập ngày 25/03/2018)

[25] Collin Koh, “Troubled waters ahead for code of conduct in the South China Sea”, South China Morning Post: http://www.scmp.com/news/china/diplomacy-defence/article/2132854/troubled-waters-ahead-code-conduct-south-china-sea (truy cập ngày 26/03/2018)

[26] “Trung Quốc và ASEAN sẽ họp chung tại Việt Nam về DOC”, RFA: https://www.rfa.org/vietnamese /news/vietnamnews/china-asean- to-hold-joint-meeting-on-doc- implementation-03012018092132.html (truy cập ngày 19/03/2018)

[27] “Trung Quốc và ASEAN bắt đầu tham vấn về COC”, RFI : http://vi.rfi.fr/chau-a/20180301-trung-quoc-va-asean-bat-dau-tham-van-ve-coc (truy cập ngày 21/03/2018)

[28] Richard Javad Heydarian (2018), “ASEAN Could Be Hijacked by China. Here’s How to Fix It”, The National Interest: http://nationalinterest.org/feature/asean-could-be-hijacked-by-china-heres-how-fix-it-24929?page=2 (truy cập ngày 26/03/2018)

[29] Ralf Emmers (2018), “ASEAN minus X: Should This Formula Be Extended?”, RSIS, https://www.rsis.edu.sg/rsis-publication/cms/co17199-asean-minus-x-should-this-formula-be-extended/#.WrxV_PlubIX (truy cập ngày 26/03/2018)

[30] Collin Koh (2018), “Troubled waters ahead for code of conduct in the South China Sea”, SCMP : http://www.scmp.com/news/china/diplomacy-defence/article/2132854/troubled-waters-ahead-code-conduct-south-china-sea (truy cập ngày 29/03/2018)

[31] Nguyễn Hồng Thao – Tôn Nữ Thanh Bình (2018) , tlđd

[32] Thông tin chi tiết và các bài phát biểu tại Hội thảo có thể xem thêm tại http://nghiencuubiendong.vn/toa-dam-hoi-thao/hi-tho-quc-t-v-bin-ong-ln-th-9-tp-h-chi-minh-112017

[33] Nguyễn Đông Giao (2017), “Sóng ngầm dưới đáy Biển Đông?”, Tạp chí Nghiên cứu Quốc tế, Học viện Ngoại giao Việt Nam, số 4/2017: 264 – 267.

[34] South China Sea Expert Working Group (2018), “A Blueprint For Fisheries Management And Environmental Cooperation In The South China Sea”, AMTI: https://amti.csis.org/COC-blueprint-fisheries-environment/ (truy cập ngày 27/03/2018)

Bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Trịnh Đôn: https://daisukybiendong.wordpress.com/2018/03/10/de-an-quan-ly-ngu-nghiep-va-hop-tac-ve-moi-truong-o-bien-dong/ (truy cập ngày 02/04/2018)

[35] Permanent Court of Arbitration, “The South China Sea Arbitration – Press Release”: https://pca-cpa.org/wp-content/uploads/sites/175/2016/07/PH-CN-20160712-Press-Release-No-11-English.pdf (truy cập ngày 28/03/2018)

Các ấn phẩm của Dự án Đại Sự Ký Biển Đông không nhất thiết thể hiện quan điểm của tất cả thành viên và cộng tác viên, hay các nhà tài trợ Dự án Đại Sự Ký Biển Đông. Bản quyền các ấn phẩm thuộc về các tác giả, dịch giả và Dự án Đại Sự Ký Biển Đông. Mọi sự sử dụng lại hay trích dẫn phải ghi rõ nguồn và dẫn link tới bài gốc trên Dự án Đại Sự Ký Biển Đông. Sử dụng cho mục đích thương mại phải được sự đồng ý bằng văn bản của Dự án Đại Sự Ký Biển Đông.

Bản tin được hỗ trợ kinh phí từ quỹ tài chính chung của Dự án Sự Ký Biển Đông, được tài trợ bởi những nhà tài trợ. Xem thông tin những nhà tài trợ của Dự án Đại Sự Ký Biển Đông tại https://daisukybiendong.wordpress.com/nha-tai-tro/nha-tai-tro-nam-2015-2017/

———-

Đọc thêm các tư liệu chọn lọc về Bộ quy tắc ứng xử Biển Đông:

https://daisukybiendong.wordpress.com/tag/bo-quy-tac-ung-xu-tren-bien-dong/

3 thoughts on “Bản Tin về Diễn Biến xung quanh Đàm Phán Bộ Quy Tắc Ứng Xử trên Biển Đông Tháng 3/2018

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.