Thực hiện: Hoàng Việt Hải | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông ngày 12 tháng 3 năm 2026

Chuyên mục cập nhật nhanh những thông tin quan trọng về diễn biến chiến tranh Iran, được biên dịch hoặc tổng hợp từ những nguồn thông tin dành cho giới chuyên môn quân sự. Bản tin sẽ chỉ tập trung vào phân tích và những diễn biến quan trọng có thể tạo hệ luỵ cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương nói chung và Việt Nam nói riêng, không đi sâu vào yếu tố kỹ thuật hay chiến thuật của cuộc chiến. Bản tin sẽ được thực hiện trong vòng 24 tiếng khi có những thông tin đạt tiêu chuẩn như vậy.

I. TÓM TẮT

1. Bức tranh tổng thể

Bước sang ngày thứ 13, cuộc chiến chuyển sang giai đoạn mới nguy hiểm hơn: Israel công khai tuyên bố nhắm thẳng vào cơ cấu quyền lực của chế độ Iran thay vì chỉ nhắm vào năng lực quân sự, trong khi Iran phản công bằng đợt tấn công được mô tả là dữ dội nhất kể từ đầu chiến tranh và tiếp tục mở rộng sang các mục tiêu kinh tế khu vực. Điểm đáng lo ngại nhất đối với Châu Á không nằm ở chiến trường Iran, mà nằm ở bốn hệ luỵ lan rộng: năng lực quân sự Hoa Kỳ tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang bị kéo căng, Trung Quốc đang rút ra bài học quân sự để tăng tốc hiện đại hoá PLA, khả năng Trung Quốc hỗ trợ kỹ thuật-vệ tinh cho Iran cần được quan sát, và cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang phơi bày khoảng cách dự trữ chiến lược giữa các quốc gia.

2. Tình hình chiến sự

Lực lượng Phòng vệ Israel chuyển sang giai đoạn mới: không kích trực tiếp Sở Chỉ huy IRGC, trường quân sự Imam Hussein, và các chốt Basij tại Tehran. Lãnh tụ Tối cao Khamenei lần đầu lên tiếng từ nơi ẩn náu sau khi bị thương ngày 28/02. Iran phản công với đợt tấn công “dữ dội nhất”: 50+ mục tiêu tại Israel trong 5 giờ, Hezbollah đồng loạt phóng 100+ tên lửa từ Lebanon. UAE, Saudi Arabia, Bahrain, Oman và Kuwait đều trúng đòn tấn công kinh tế. Iraq và Oman đóng cửa cảng dầu. Làn sóng lo ngại khủng hoảng nhiên liệu lan rộng khắp Châu Á.

3. Khả năng Trung Quốc hỗ trợ Iran về vệ tinh và kỹ thuật quân sự

Các chuyên gia tình báo phương Tây đặt giả thuyết Iran đang sử dụng hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu (BeiDou) của Trung Quốc dựa trên bằng chứng gián tiếp là sai số CEP của tên lửa Iran giảm từ 100–200m xuống còn 20–30m so với cuộc chiến 12 ngày tháng 6 năm 2025. Giả thuyết này cần được theo dõi để xây dựng các kịch bản phù hợp khi Biển Đông nằm trong vùng phủ sóng của hệ thống vệ tinh Bắc Đẩu.

4. Hệ quả an ninh-quốc phòng cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Trong 5 ngày đầu chiến tranh, Hoa Kỳ tiêu hao 2,4 tỷ USD đạn đánh chặn, vượt tổng lượng cung cấp cho Ukraine trong 4 năm, và rút hệ thống phòng thủ không phận khỏi Hàn Quốc để tái triển khai sang Trung Đông. Đây là bằng chứng thực chiến đầu tiên cho thấy Hoa Kỳ không thể duy trì hiện diện quân sự đầy đủ đồng thời tại hai khu vực. Trong khi đó, theo phân tích của cựu quan chức Đảng Cộng sản Trung Quốc Đặng Ngọc Văn trên Foreign Policy và được củng cố bởi tuyên bố tăng ngân sách quốc phòng 7% tại NPC 2026, Bắc Kinh đang rút ra bài học Iran để đẩy nhanh các năng lực chiếu lực tầm xa, năng lực trực tiếp đe doạ Biển Đông.

5. Bài toán dự trữ năng lượng

Thủ tướng Phạm Minh Chính phải huy động khẩn cấp 4 triệu thùng dầu, ước tính chỉ đủ bổ sung thêm khoảng 10 ngày tiêu thụ. Tổng dự trữ thực tế ước tính khoảng 23 ngày, thấp hơn so với mức 30-60 ngày mà chuyên gia khuyến nghị, và xa hơn nữa so với tiêu chuẩn 90 ngày của Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Bộ Công Thương cho biết nguồn cung đủ đến hết tháng 3 và Việt Nam chưa phải động đến kho dự trữ quốc gia. Để so sánh theo cùng đơn vị đo: trong khi Trung Quốc đã tích trữ 1,2 tỷ thùng, tương đương 115 ngày tiêu thụ.

Khoảng cách này đặt ra hai câu hỏi song song: dự trữ xăng dầu quốc gia và lộ trình tái khởi động điện hạt nhân trong bối cảnh địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng.

Tải toàn văn báo cáo tại Không gian Tri thức Chuyên sâu ở đây.

Chính Sách Tiếp Cận Báo Cáo Và Dữ Liệu Chuyên Sâu Của Dự Án Đại Sự Ký Biển Đông.

Nguyên tắc hoạt động của Dự án Đại Sự Ký Biển Đông.

—————

Dự án Đại Sự Ký Biển Đông tồn tại dựa trên tài trợ của cộng đồng. Nếu quý độc giả muốn có một nguồn thông tin tri thức khách quan, đa chiều dựa trên chiều sâu chuyên môn và dữ liệu có hệ thống, Dự án Đại Sự Ký Biển Đông là một địa chỉ mà mọi người có thể tin tưởng. Hãy chung tay cùng với chúng tôi duy trì Dự án bằng cách tài trợ cho Dự án, và khuyến khích bạn bè, đồng nghiệp cùng tài trợ Dự án. Xem hướng dẫn tài trợ ở đây: https://dskbd.org/tai-tro-cho-du-an/. Báo cáo tài chính sẽ được tổng kết vào cuối mỗi hai năm. Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn.